علم کوه

در سال ۱۹۰۲ میلادی مطابق با ۱۲۸۱ هجری شمسی قبل از جنگ جهانی دوم برای اولین بار منطقه تخت سلیمان مورد برسی برادران برن مولر(Bornmoller) گیاه شناس قرار گرفت.

برادران برن مولر اهل آلمان بودند و توانستند قله علم کوه را بلندترین قله منطقه تشخیص بدهند،آن ها شناسایی کوتاهی در منطقه به عمل آوردند.در مورد این که آن ها توانستند قله علم کوه را صعود کنند مدرکی در دست نیست.

برادران مولر از راه شمال شرقی وارد منطقه شده و به احتمال زیاد توانستند قله علم کوه را صعود نمایند، گروه آلمانی راه کلاردشت و مسیر ونداربن را انتخاب کرده و بعد از رسیدن به گوسفند سرای از یال چشمه لیزونک گذر کرده و از زیر قله سیاه کمان در جهت حصارچال خود را به گردنه چالون می رسانند و از آن جا به مطالعات خود مشغول می شوند.

۱۳۱۲

سال ۱۳۱۲ در ادامه کار برادران برن مولر یک گروه از کوهنوردان انگلیسی(زمین شناس،جغرافی دان،گیاه شناس)به سرپرستی داگلاس بسک (Douglas Busk) از طریق راه پراچیان (جنوب) وارد منطقه می شوند. بسک به همراه دوستش تراگارز(Tragarz) موفق می شوند بعد از سرازیر شدن به حصار چال از زیر قله مرجیکش عبور کرده و به قله علم کوه صعود نمایند، این گروه را هستر(Heaster) و آلن ترود(Alen Terod) همسرش همراهی کردند.در مورد فعالیت این گروه اهالی منطقه در حمل بار وراهنمایی عمومی کمک موثری به آن ها کرده بودند.

۱۳۱۳

در سال ۱۳۱۳ یک سال بعد گروه انگلیسی داگ لاس بسک برای بار دوم بازمی گردند. وی را یک پروفسور اطریشی به نام هانز بوبک(Hans Bobek) استاد جغرافیای دانشگاه برلین که در آن زمان استاد دانشگاه وین بود،همراهی می کرد آن ها ضمن صعود به قله علم کوه ارتفاع آن را ۱۵۸۱۹ پا (۴۸۲۲ متر) بلند ترین قله منطقه اعلام می کنند.

بوبک یخچال های منطقه را کشف کرده و نقشه برداری از قلل را برای اولین بار انجام میدهد، او ثابت می کند که برادران مولر درسال ۱۹۰۲ قله علم کوه را صعود کرده اند، بسک و بوبک از مسیر پناهگاه سرچال و زیر دیواره تخت سلیمان عبور کرده و از سمت مقابل قله میانسه چال(یخچال شرقی تخت سلیمان) به قله تخت سلیمان صعود می نمایند و در آخر کار از گردنه چالون قله سیاه سنگ و علم کوه را صعود می نمایند.

۱۳۱۵

در سال ۱۳۱۵ هجری شمسی یک گروه آلمانی (کلاپ آلپاین) از طریق کلاردشت(شمال شرقی) وارد منطقه می شوند.

این گروه قله علم کوه را از طریق گردنه شمالی آن صعود می کنند در این صعود سرپرست گروه لودویک استینوئر(L-Steinauer) و ولفگانگ گورتر(W.Gorter) شرکت داشتند که بعد از یک شب ماندن در بین راه به قله علم کوه می رسند.

و این است داستان مسیر معروف گرده ی آلمانهای علم کوه.

در همین روز عده ای دیگری از گروه آلمانی موفق به صعود قله علم کوه از سمت شرق می شوند،در این صعود که جهت کمک به افراد صعود کننده قله از راه “گرده آلمانها” انجام پذیرفت،برای اولین بار ابوتراب لهرا از ایران به عنوان راهنما همراه گروه به قله علم کوه صعود می کنند.

۱۳۱۹

در سال ۱۳۱۹ اواخر تیر ماه دو نفر راهنمای بومی به نام های سید ادهم و کلیم اله پراچانی هر دو اهل منطقه طالقان موفق می شوند به همراه یک گروه ایرانی قله علم کوه را صعود نمایند، سرپرست این گروه ارسلان خلعتبری و همراهان موسی نجم آبادی، کاظم نادری،تقی آذرمی بودند.

گروه از گردنه لشکرک(حصار چال)پس از سرازیر شدن به حصارچال و عبور از میان قله مرجیکش و یخچال خرسان موفق به صعود قله می شوند.

۱۳۲۸

سال ۱۳۲۸ قله شاخک علم کوه توسط یک گروه ایرانی صعود می شود در این صعود که از طریق(شمال شرق) گرنه چالون انجام می پذیرفت، کاظم گیلان پور، محمد علی پرویزی، جلیل کتیبه ای شرکت داشتند.این گروه بعد از صعود به قله از مسیر حصارچال به پایین باز می گردند.

۱۳۲۹

در سال ۱۳۲۹ اولین صعود کوهنوردان زن ایرانی انجام می گیرد.در این برنامه عصمت قاضی، نصرت کوه کن، فرخ کوه کن با همراهی و سرپرستی جلیل کتیبه ای از راه جنوب پراچان وارد منطقه حصارچال شده وقله شاخک را صعود می کنند.

۱۳۳۰

سال ۱۳۳۰ باز قله علم کوه توسط کوهنوردان ایرانی صعود می شود.این بار گروه از یک راه مشکل (زیر شاخک علم کوه)مسیر خود را شروع کرده و تا قله ادامه می دهند.جلیل کتیبه ای و محمد علی تفرشی توانسته بودند با استفاده از ابتدایی ترین وسایل فنی ساخت ایران در مدت یک روز خود را به قله علم کوه برسانند.

در سال ۱۳۳۰ صعود دیگری نیز در علم کوه به مرحله اجرا در می آید.این صعود که به سرپرستی علی اصغراردوخانی و با همنوردی رشتیان، فلاح،صدقی و اقبالیان انجام پذیرفت، مسیر از دهلیزی بین شاخک علم کوه و قله سیاه سنگ تا قله علم کوه ادامه داشت.

جالب است بدانید این صعود با صعود کتیبه ای و تفرشی در یک روز به وقوع پیوست بدون آن که نفرات برنامه از حرکت همدیگر اطلاعی داشته باشند، آنها در مسیر قله هم دیگر را دیدند!

۱۳۳۳

سال ۱۳۳۳ علم کوه اولین کشته را می گیرد، فلیسکس مناساکانیان به همراه کوهنورد ان فرانسوی موفق به صعود قله از مسیر گرده شمالی می شوند، وی در بازگشت از سمت قله سیاه سنگ در اثر سقوط از صخره کشته می شود.

دو روز قبل ار حادثه مسیر گرده شمالی،علم کوه از راهی دیگر توسط دوبو(L.Dubou) از فرانسه و دو برادر از ایران با نام نورایر و کیغام میناسیان صعود شده بود.

۱۳۳۸

سال ۱۳۳۸ یک گروه کوهنورد از ایتالیا موفق به صعود قله نگین علم کوه در(یخچال غربی) می شوند.از گروه ایتالیایی سه نفر به اسامی باتری(Botteri) کرپاز(Crepaz) اینوری(Lnvrea) مسیر خود را از سمت شرقی که ۲۵۰ متر دیواره است تا قله باز می کنند.

باز از همین گروه ایتالیا چهار نفر موفق به صعود از مسیر سوزنی علم در(یخچال غربی)می شوند.گروه ضمن عبور از سمت شمالی نگین علم کوه راه خود را تا بالای یخچال اسپیلت(سوزنی علم) باز می کنند و نام سوزنی را انگشت خدا(Dito Di Dio) می گذارند.

حصارچال

۱۳۳۷

در سال ۱۳۳۷ اولین صعود زمستانی قله علم کوه از طریق (جنوب شرقی) رودبارک به مرحله اجرا در می آید این گروه از راه حصارچال فعالیت خود را آغاز کرده و توانست قله را بعد از تسخیر قله مرجیکش صعود نماید، از گروه ۹ نفری ایران پنج نفر به قله رسیدند، غلامرضا اکینچه، محمد باقر زیارتی، مهمد لطفی، مصطفی منتظم، حسین رضایی سرپرست گروه.در صعود به قله مرجیکش همه اعضاء گروه شرکت داشتند.

۱۳۳۸

سال ۱۳۳۷۸ برای اولین بار یک کوهنورد زن از ایران به نام مهری زرافشان موفق به صعود قله علم کوه از طریق گرده آلمانها می شود،این صعود با همراهی دو نفر دیگر در مدت دو روز اجرا می شود.افراد همراه باقر زیارتی و ابوطالب کلافچی بودند.

۱۳۳۹

سال ۱۳۳۹ ان.جی.بلوشیتو(N.G.Blucheitow) اهل آلمان به همراه راهنمای محلی موفق به صعود قله علم کوه از راه گردنه چالون(شرق)و مسیر شاخک شرقی می شوند.

۱۳۴۲

در سال ۱۳۴۲ پناهگاه سرچال در ارتفاع ۳۸۵۰ متر در بالای سراشیبی لیزونک زیر قله سیاه قوک ساخته شد.این پناهگاه با بودجه شرکت ملی نفت ایران و با همت و یاری اداره جنگلبانی و کوهنوردان تهران در محلی بسیار جالب ساخته شد.

۱۳۴۳

سال ۱۳۴۳ اولین تلاش برای تسخیر دیواره علم کوه انجام می پذیرد.

مهندس هاری رست(Hari rost) اهل آلمان و کوهنورد ایرانی فضل الله امیر علایی بعد از ۳۶ ساعت تلاش توانستند حدود ۴۰۰ متر از یخچال و دیواره را صعود نمایند، این مسیر در سمت چپ دیواره بین قله علم کوه و شاخک واقع است، شکاف سرتاسری مسیر به صورت عمودی مایل به سمت چپ از پای یخچال علم چال تا قله ادامه دارد، گروه دو نفری به علت خستگی ناشی از سه روز تلاش مداوم راه بازگشت از همین مسیر را در پیش می گیرند.

۱۳۴۵

در سال ۱۳۴۵ برای اولین بار مسیری نو بر روی دیواره علم کوه(شمالی) باز می شود.

گروه فرانسوی مسیری بسیار زیبا و جالب را با تلاش طاقت فرسا بر روی دیواره باز می کند، این صعود از نیمه راه مسیر(رست و علایی) به طرف راست دیواره به صورت افقی مایل به بالا ادامه دارد.از گروه فرانسوی چهار نفر والنکت(F.Valencot) پارات(A.parat) بلازیر(A.Blassier) فرسافوند(J.Aresafond) مسیر را طی و با دوشب ماندن بر روی دیواره مسی را تمام می کنند.

گروه فرانسوی موفق می شوند در مدت یک روز دیواره یخی(یخچال غربی) که بین دیواره غربی علم کوه و قله نگین علم کوه واقع است صعود نماید و آن را اسپیلت نام می گزارند.

۱۳۴۷

سال ۱۳۴۷ کوهنوردان ایرانی موفق به صعود دیواره علم کوه می شوند.گروه ایرانی با نام ابر مرد توانست مسیر نا تمام(رست علایی) را تا قله باز کند.در این صعود پنج نفر شرکت داشتند که در مرحله آخر فریدون نجاح و ابراهیم بابایی فعالیت گروه را بعد از سپری کردن سه شب بر روی دیواره خود را به قله می رسانند.

این مسیر تا محل صعود شده توسط(رست علایی) به نام رست و تا قله به نام (نجاح) معروف است.

۱۳۴۸

در سال ۱۳۴۸ دو گروه از کوهنوردان کشور لهستان با زمان متفاوت وارد منطقه می شوند.گروه اول مسیری نو بر روی دیواره علم کوه(شمالی) باز می کند، اعضاء گروه با کار مداوم، سه نفر از افراد را با سه شب ماندن بر روی دیواره راهی قله می کنند.این مسیر به صورت مستقیم بین گرده آلمانها و قیف دیواره قرار دارد، از گروه، دوبک(A.Dobek)وروز(W.Wroz) و والیگرا(W.Waligora) توانستند زحمات گروه ده نفری را به نحو احسن انجام داده و به قله علم کوه برسند.

گروه دوم لهستانی نیز توانست قله علم کوه را از مسیری دیگر که در سمت غرب بود صعود نماید، این گروه از راه گردنه هفت خان به قله رسید،بدنارک(H.Bednarek) اسکرزینسکی(A.Skrzynski)جانوتا(A.Janota)

در سال ۱۳۴۸ پناهگاه علم چال به ارتفاع ۴۱۰۰ متر با همت و یاری کوهنوردان ایرانی در مدت دو ماه ساخته شد، این پناهگاه در پای قله شانه کوه بنا شده بود که بر اثر سرازیر شدن بهمن از همین قله از بین رفت.در حال حاظر سکوی بتونی این پناهگاه محل مناسبی برای برپا کردن پادر ها در زیر قله علم کوه می باشد.

سال ۱۳۴۸ اولین طرح صعود زمستانی از گرده آلمانها با شکست مواجه می شود، برای صعود نه نفر از انجمن کوهنوردان تهران به سرپرستی بهمن شهوندی عازم منطقه می شوند، این گروه بعد از حمل بار به پناهگاه سرچال و سپس به پناهگاه علم چال با بد اقبالی رو به رو شده و در اثر سقوط بهمن دو تن از بهترین کوهنوردان آن زمان جان خود را در راه کوهستان می بازند.

فریدون نجاح و احمد فرزین نیا یادشان گرامی.

۱۳۴۹

سال ۱۳۴۹دیواره غربی علم کوه برای اولین بار مورد توجه کوهنوردان خارجی قرار می گیرد،گروه پنج نفری از آلپاین کلوپ ایتالیا موفق به صعود از سمت راست دیواره می شوند.این صعود در مدت دو روز عملی می شود.اعضاء صعود کننده کولازانتی(A.Colasanti) فرانس چوی(R.Francescheui) کولزیخی(A.Kulczycki)بودند.

در سال ۱۳۴۹ گروه کوهنوردی آرش تهران برای صعود به قله علم کوه از مسیر گرده آلمانها در فصل زمستان تلاش دیگری انجام می دهد،این گروه توانست مسیر را تا سر گرده آلمانها از کف یخچال علم چال باز کند.تلاش در جهت عبور از قسمت های بالایی عملی نشد و به ناچار گروه راه بازگشت را در پیش گرفت.

۱۳۵۲

کوهنوردان لهستانی مجددا در منطقه علم کوه ظاهر شدند، در مدت یک ماه دیواره علم کوه(شمالی)مسیری نو از داخل قیف دیواره به طرز زیبا و در خور تحسین باز می شود، گروه مسیر خود را از زیر قیف دیواره انتخاب می کند و قسمت یخ داخل قیف را صعود کرده و راه را تا قله ادامه می دهد، نفرات صعود کننده:اسیکورسکی(A.Sikorski)ویت سکا(A.Wieteska)ورونا(R.Wroneمارزاک(A.Marczak) بودند،صعود از این مسیر سه روز به سول انجامید و نام گریت کولیر(Great Couloir) برآن می نهند.

گروه ۱۳۵۰ موفق به بازگشایی مسیری جدید بر روی دیواره غربی علم کوه می شوند، مسیر لهستانی در مدت ۶ ساعت به وسیله سه نفر از اعضاء گروه عملی می شود، مسیر از سمت چپ دیواره تا بالا باز می شود که ۲۰۰ متر اول درجه ۳ و بقیه تا قله درجه ۵ می باشد.این مسیر توسط دودنی (M.Dudny) روسخی(J, Rusiecki) مالا تینسکی(M.Malatynski) صعود می شود.

گروه لهستان ۵۰ سمت چپ سمت چپ یخچال اسپیلت را در مدت چهار ساعت صعود می کند، چهار نفر از گزوه با نام های سویدرسکی، تاخی، ورونا، اسیکورسکی موفق به انجام این برنامه می شوند.

گروهی دیگراز لهستان ۱۳۵۰ نیز سمت راست یخچال اسپیلت را در مدت چهار ساعت صعود می کند. دودنی با همراهی مالاتینسکی دو نفری از این مسیر به قله می رسند.

گروه لهستان ۱۳۵۰ در آخر برنامه یک ماهه قله علم کوه را از طریق سیاه سنگ درست از نمای مرکزی(شمالی) صعود می کنند، برای این صعود دو گروه تلاش می کنند.گروه اول کزارینخا مارزاک، ورونا مارزاک،ویت سکا. و گروه دوم اسیکورسکی و سویدرسکی بودت که در مدت ۶ ساعت مسیر را صعود کردند.

۱۳۵۲

سال ۱۳۵۲ دیواره غربی علم کوه شاهد موفقیت گروهی از کوهنوردان ایرانی می شود.گروه کوهنوردی آرش تهران با یک تلاش شش روزه توانست مسیری نو که در حدود ۳۶۰ متر و با درجه سختی ۵ را صعود نماید، در این تلاش ۱۱ نفر عضویت داشتند که از این عده در روز آخر ۵ نفر با نام های بیژن صادقی، محمد علی شریفی، رحیم ملک، مهدی حساس و ابراهیم بابایی مسیر را تا قله تمام می کنند.

سال ۱۳۵۲ گروهی از لهستان برای صعود دیواره علم کوه وارد علم چال می شوند.این بار مسیر انتخابی بین قیف دیواره و مسیر(رست) واقع است. اعضاء گروه توانستند مسیر را تا قله به صورت مستیم باز گشایی کنند، نفرات آخر گروه بعد از صعود از کلاهک های بزرگ و کوچک (که در وسط دیواره قرار دارد) راه خود را بعد از قطع مسیر فرانسوی ها تا قله ادامه دادند. افرادی که این صعود جالب و مشترک را عملی ساختند: (B.stama)(Y.Yaworsui)(A.Mierie Jewsui)(M.Wroczqnsui)(K.Ulauicui)

بودند که هفت روز بر روی مسیر تلاش کردند.

۱۳۵۳

سال ۱۳۵۳ یک گروه سه نفره از کوهنوردان کشور اطریش در منطقه خودی نشان می دهند.این گروه از سمت جنوب غربی یخچال اسپیلت مسیری نو را بازگشایی می کنند، مسیری که۳۰۰ متر و درجه آن ۵ بوده در داخل یخچال هفت خوان و در سمت چپ قرار دارد اسامی افراد صعود کننده(J.long) (F.Weutner)(L.robi) ثبت می شود.

۱۳۵۴

سال ۱۳۵۴ اولین کوهنورد زن از ایران موفق به صعود از دیواره علم کوه(شمالی) می شود، او فاطمه خوشند فیلمبردار گروه بود که توانست به همراهی دو نفر دیگر از اعضاء گروه در مدت یک روز از مسیر فرانسوی ها خود را به قله برساند، گروه مذکور از کوهنوردان دانشکده فنی تهران بوده، که توانستند دوازده نفر را از این مسیر به قله برسانند لازم به تذکر است که مسیر از یخچال علم چال تا قله علم کوه طناب ثابت کار گذاشته شده بود.

۱۳۵۵

سال ۱۳۵۵ گروهی از لهستان این بار در فصل زمستان وارد منطقه می شود.این گروه قصد داشت قدرت خود را بر روی دیواره علم کوه به آزمایش بگذارد که با شکست مواجه می شود.گروه بی درنگ موجه یال گرده آلملنها شده و توانست دو نفر از اعضاء خود را از این مسیر راهی قله کند، این دو نفر توانست با یک شب ماندن در اواسط راه خود را به قله برساند. البته صعود در اوایل فروردین ماه ۱۳۵۶ به احتمال زیاد انجام پذیرفته است.این گروه به مدت یک ماه در منطقه مشغول به فعالیت بوده است.

۱۳۵۶

در سال ۱۳۵۶ یک گروه از کوهنوردان تبریز به نام(اورال) توانست با استفاده از دو مسیر لهستانی(۵۲) و مسیر فرانسوی ها راه دیگری بر روی دیواره تا قله طی نماید، از این گروه سه نفر به نام های حسین حراستی، حسین وجدانی و محمد شهید دخت بعد از عبود از کلاهک بزرگ لهستانی راه خود را به سمت چپ باز کرده و از مسیر فرانسوی ها به قله رسیدند، این مسیر در آخرین مرحله سه روز طول کشید.

۱۳۵۸

سال ۱۳۵۸ در فصل زمستان یک گروه از کوهنوردان ایرانی به نام خانه کوهنوردان تهران موفق شدند قسمتی از گرده آلمانها را صعود نمایند.گروه در بهمن ماه وارد منطقه شد و دوازده روز در منطقه بود.در آخرین مرحله مهدی شیرازی، محمد شهید دخت و عبد الله عزیزی تا قسمت دو رکابی صعود نمودند.گروه به علت سرمای زیاد و سرمازدگی دو تن از اعضاء راه بازگشت را در پیش گرفتند.

۱۳۶۰

سال ۱۳۶۰ دو جانپناه در ارتفاعات علم کوه برپا شد.این دو جان پناه یکی بر روی گردنه خرسان(شمالی) و دیگری نزدیک قله سیاه سنگ در مدت دو ماه ساخته شد.جانپناه ها توسط کوهنوردان تهران و با هزینه فدراسیون کوهنوردی در این نقاط نصب گردید.

سال ۱۳۶۰ اولین صعود یک نفره بر روی دیواره علم کوه عملی شد.محمد شهید دخت توانست در مدت ۳ روز از مسیر (اورال تبریز) صعود کرده و خود را به قله برساند.

۱۳۶۱

سال ۱۳۶۱ گروهی از ایران با نام مشترک برای فعالیت بر روی دیواره شمالی علم کوه وارد منطقه شدند، این گروه مشترک از خانه کوهنوردان تهران، بیستون تهران و اورال تبریز منسجم شده بود، گروه توانست مسیر جدیدی به نام ایرانی ها بین گرده آلمانها و مسیر لهستانی ۱۳۴۸ تا ارتفاع ۳۰۵ متر با یخچال زیر دیواره باز نماید. از گروه در آخرین مرحله علی عزیزی، حسین عزیزی، و امیر اقدمی تا آخرین کارگاه صعود نمودند، ادامه مسیر به علت کمک رسانی گروه به گروهی دیگر از کوهنوردان ایرانی بر روی دیواره علم کوه به سال بعد موکول شد.

در سال ۱۳۶۱ گروه دیگری نیز از ایرانی ها به نام آرش اقدام به بازکردن مسیری دیگر بر روی دیواره علم کوه نمودند.این گروه توانست در مجموع ۲۸۵ متر با یخچال علم چال صعود نماید، مسیر بین مسیر لهستان ۱۳۵۲ و مسیر رست بازگشایی شد، در آخرین مرحله مجتبی صفایی و عباس محمدی مسیر را تا نزدیکی تراورس فرانسوی ها باز نمودند.

۱۳۶۲

در سال ۱۳۶۲ گروه کوهنوردی آرش تهران برای ادامه مسیر ۱۳۶۱ خود به منطقه باز می گردد، و با تلاش پیگیر و کار گروهی توانست ضمن صعود مسیر سال قبل از مسیر(رست) نیز جهت کمک بهتر به گروه مدد بگیرد، در این سال گروه ۷۵ متر از مسیر دیواره را مجددا صعود نمودند که در مجموع فعالیت گروه با سال قبل در حدود ۳۶۰ متر می شود، از گروه در آخرین مرحله عباس محمدی، حمید محمدیون و ابراهیم بابایی تا آخرین کارگاه صعود می نمایند.

سال ۱۳۶۲ گروهی دیگر (خانه کوهنوردان و بیستون تهران) توانست دیواره علم کوه را از مسیری جدید برای اولین بار تا قله بازگشایی نماید.”این مسیر را می توان از طریق گرده آلمانها و هم از زیر دیواره(یخچال علم چال) صعود نمود” گروه مشترک توانست با کار منظم و گروهی مسیر نا تمام سال ۶۱ را به نحو احسن به پایان برساند.از گروه دو نفر به نام های حسین عزیزی و مرتضی شاه محمدی در آخرین مرحله توانستند بعد از تراورس از روی گرده ی آلمانها در جهت سمت چپ دیواره به آخرین کارگاه سال ۶۱ رسیده و مسیر باقی مانده را که ۲۷۵ متر بود صعود کرده و در مدت یک روز به قله علم کوه برسند این مسیر به نام ایرانی ها نام گذاری شد.

گروه کوهنوردان آرش موفق شد مسیر نا تمام سال های ۶۱ و ۶۲ را با صرف هفت روز تلاش تمام نماید و در آخرین مرحله هفت نفر از اعضاء گروه با نام های عباس محمدی، محمد موثق، ابراهیم بابایی، رضا میر محمد علی، منوچهر شعاعی،داریوش بابازاده، وحید عسگری، در سه گروه و به دنبال هم در دو روز به قله می رسند.”مسیر آرش بعد از یخچال زیر دیواره حدود ۴۲۰ متر است”

گرد آوری مطالب از عبد الله عزیزی در کتاب علم کوه ۴۸۴۵ متر

امید وارم که با باز انتشار این صعود ها که در زمان خود از شاخص ترین صعود های انجام گرفته بودند توانسته باشم که افراد بیشتری ازکوه نویسان را با این صعود ها آشنا کرده باشم و یادی دوباره هم از تلاش گران این صعود ها شده باشد که این مسیر ها را برای صعود هایی که اکنون بر روی دیواره انجام می شود با تلاش های قابل تحسین و امکانات آن زمان شده باشد.

منبع:پاکوب